Welcome Dang-Van-Nham Website
www.dangvannham.com Ï¿ ޤ󤫡  
Đặng Văn Nhâm
Web Translator
View web pages in other languages:
Video ngẫu nhiên
Bài yêu thích hôm nay

Hôm nay chưa có nhận xét.

Góc nhìn
Bài ngẫu nhiên
Gửi người quen
Võ thuật
Chuyện đề: Danh mục chủ đề
-Sưu tầm & Biên khảo : PHẦN 2.- THẤT ĐIỀU TRẦN KỂ TỘI KHẢI ĐỊNH của PHAN CHU TRINH
Đăng bởi DangHanhThien đăng ngày 12.11.2009 16:50 (626 lần xem)

PHẦN 2.-  THẤT ĐIỀU TRẦN KỂ TỘI KHẢI ĐỊNH của PHAN CHU TRINH 

(tiếp theo và hết ) 

  5.- ĂN BẬN KHÔNG PHẢI LỐI.

Bệ hạ tự mình chế ra những thứ lễ phục lối mới, mỗi khi lâm triều đều có mặc, cái mốt( mode) áo chiến bào của bệ hạ mặc, xung quanh rẻo áo và hai cổ tay đính bằng vàng ngọc, đeo một chuỗi bửu thạch vàng bạc sáng ngời, trông không ra Âu mà cũng chẳng ra Á, lại thêm trên cái nón của bệ hạ có vẽ hình rồng phụng năm sắc, nghe nói khi quan Thống Chế Joffre qua nước Nam, bệ hạ mặc cái áo ấy ra nghinh tiếp, lần này qua Pháp đến viếng mồ chiến sĩ vô danh, bệ hạ cũng có mặc áo đó, may sao người Pháp không để ý gì đến những việc lễ chế nước ta, nên cũng không ai biết, ví phỏng có người Pháp nào biết đến hội điển VN mà hỏi gạn rằng:”Chẳng hay cái áo của bệ hạ mặc đó có phải là áo quân phục của nước VN không ?” Thì tôi không biết bệ hạ sẽ đáp lại thế nào? Ôi lễ phục các nước trong thế giới này đều có định chế cả, những khi tiếp khách cùng triều hội, nhứt cử nhứt động đều có quan hệ đến quốc thể, nếu sơ xuất một chút thì đối với người ngoài mang tội trái phép, nước ta ngày xưa, đối với việc này, lấy làm cẩn thận lắm,trên từ thiên tử dưới đến thứ dân đều có thể lệ, khuôn phép riêng, chép vào hội điển, truyền làm lệnh chung, nếu có sai trái điều gì, thì sẽ có hình phạt theo ngay.

Nếu ngày nay bệ hạ cho rằng lề lối xưa không hợp với nay nữa, phải nên cải cách lần lần cho hợp thời thế, thì sao bệ hạ không bắt chước ngay công phục nước Nhật, nước Tàu, hay bắt chước ngay các nước bên Tây, dựng nên thể lệ rồi công bố cho quốc dân biết mà noi theo?Lẽ đâu bệ hạ tự chế ra rồi tự mặc lấy, đối với bề trong thì người trong nước quan chiêm vào đã không chánh đáng gì, đối với người ngoài thì con mắt người ngoại quốc trông vào, chỉ thêm làm nhục cho quốc thể, so vào quốc pháp, nên đem ra trừng trị, không còn tha thứ được. Đó là năm tội

.6.- TỘI CHƠI BỜI.



 Bệ hạ từ khi lên ngôi tới giờ, cái nghi vệ đế chế càng ngày càng thấy lộng lẫy thêm, mỗi khi ra đi chơi, lúc thì cỡi voi, lúc thì đi xe ngựa,những bộ hạ theo hầu, nhiều tới hơn trăm, ít cũng tới ba bốn mươi người, chiếu sớm chiều hôm rong ruổi ở các nơi đường xá chợ búa, những đồ trang sức lòe loẹt, những cái nghi trang hách dịch, cùng những kẻ bộ hạ kiêu hãnh, thiệt là nước Nam tự năm sáu mươi năm tới giờ chưa từng thấy ông vua nào như thế, các người đi đường khốn nỗi trốn tránh, các dân cư chán chường về nỗi huyên náo, vậy mà bệ hạ vẫn dương dương tự đắc, có ý khoe khoang cho người ta biết mình đây làm vua là sang đến như thế nào!…Xét luật pháp các nước văn minh, không có cái quyền lợi nào ra được giới hạn, ngày nay bệ hạ tự tôn cái quyền làm vua quá, bao nhiêu oai phước đều do tự nơi mình, còn như chính trị bê trễ, không lưu tâm đến nhân dân đói rét, không để ý đến,, chỉ chơi hoang suốt ngày, không tiếc gì đến thì giờ và tiền bạc,  như bệ hạ thì thiệt là tôn vinh đấynhưng còn quốc dân tất khổ thì sao? Có phải bệ hạ chỉ là người biết hưởng lợi quyền mà không biết làm bổn phận không? Nếu chiếu vào luật thì nên ghép vào tội phóng khí trách nhiệm, lầm nước hại dân, nên đem ra làm chánh pháp. Đó là sáu tội.

7.-  CHUYẾN NÀY ĐI TÂY CÓ MỘT SỰ ÁM MUỘI.

Bệ hạ chuyến này qua nước Pháp, phàm người trong nước ta có quan tâm đến quốc sự đều đem lòng suy nghĩ, trước còn lạ, sau thì giận rồi kế ùm lùm, chỉ trông nhau mà cười. Bệ hạ mượn tiếng rằng đưa hoàng tử đi du học, và viếng đài VN quân sĩ trận vong cùng là coi xem các nơi bị tàn phá ở phía Bắc nước Pháp, nhưng đó đầu chẳng qua là cái việc riêng của bệ hạ, một người thôi, chớ chẳng phải là việc chung của quốc dân. Và những việc ấy cũng chẳng phải cần kíp gì!Hay bệ hạ mượn tiếng rằng qua du lịch nước Pháp để khảo sát các văn minh đem về mà sửa sang quốc chính lại, thì bệ hạ không phải là cái người như thế, vì nước Pháp là một nước dân chủ, mà bệ hạ là ông vua tôn quân quyền, chẳng khác gì đem cái hình vuông mà đút vào cái ống tròn , không ăn nhập gì với nhau cả.Huống chi bệ hạ là người không hiểu tiếng Pháp, còn mấy quan đại thần đi theo như mấy tên kia đều là một bọn hạ lưu ở nước ta, so bề trí thức còn thua đứa con trẻ mười tuổi ở nước Pháp.

Và trong khi bệ hạ ở Paris, chỉ được nghe chuyện mỗi khi coi đua ngựa, trả đến 200 quan tiền Tây, sau thấy tờ Thần Báo bên Pháp đăng:”Vua An Nam mỗi khi bước chân ra đến ngoài, dấu chân đều đầm đìa những nước bông, và vô các tiệm bán đồ kim ngọc nữ trang thì tỏ ra bộ rành biết các giá cả lắm.”Ấy cái con mắt quan sát của bệ hạ chỉ có thế mà thôi, ngoài ra các nơi như Viện Bác Vật, nhà Bác Cổ, trường học lớn, xưởng to, và các chỗ biểu hiệu cái văn minh của người Pháp thì chưahề thấy bệ hạ bước tới, mượn cớ rằng đi coi trường đấu xảo thuộc địa Marseille, thì hỏi rằng trường đấu xảo ấy có những gì, chẳng qua lại mấy món đồ của người trong nước, như Baắc Kỳ, Nam Kỳ thì cũng ở dưới quyền quản trị của người Pháp, ngoài ra còn có gì khéo lạ nữa,còn như núp dưới quyền chuyên chế của bệ hạ là 12 tỉnh Trung Kỳ, sĩ phu thì lòng đen như mực,nông dân thì nghèo đói chí tử còn có gì gọi là khéo nữa.Hay muốn nói cái khéo thì duy có bệ hạ  và một bọn quan lại kia lạy quì khéo, nịnh hót khéo, ăn của hối lộ khéo mà thôi.

 Tiếc rằng cái bọn quỉ mị ấy, nếu ở vào thời kỳ nước Pháp sáu bảy mươi năm trước thì đã liệng vô nước lửa hay đã hiến cho sài lang rồi, bệ hạ ngày nay dẫn dắt tụi ấy đi chắc cũng biết rằng ngoài mình với bọn ấy ra thì không còn ai đâu xứng đáng được nữa.Lại nghe bệ hạ đi qua Pháp có mang một cái sự ám muội ai dòm vô cũng dễ trông thấy, số là vài năm trước bệ hạ có một tay quyền thế kia nâng đở lên làm vua, khi đã được làm vua rồi,mượn cái oai chuyên chế vét cho hết những của cải của nhân dân để mua sắm các đồ quí của các nước và thâu hết của báu của lịch triều để lại nơi miếu đường cộng cả thảy có đến hơn trăm rương ngày nay mang hết qua bên Pháp, rồi nhờ mấy người Pháp kia vận động ton hót với đảng quân chủ để bảo hộ cho được vững vàng cái địa vị làm vua của cha con mình, và nhờ làm hậu viện cho đạt cái  giấc mộng tôn quân quyền của mình để hống hách, để khóa miệng người trong nước lại, rồi sau sẽ ký ngầm mấy cái điều ước gì đó để báo đáp lại.Ấy cái việc của bệ hạ định như thế, dầu thuộc sự bí mật, sông quốc dân ngày nay ai cũng nghe biết cả rồi.Ngạn ngữ Tây có câu:” Không có lửa sao có khói”Nếu bệ hạ không thế sao lại có lời đồn đãi kia? Nhưng  tưởng là cái kế gì chứ cái kế ấy thiệt là vụng tính lắm.

Bệ hạ muốn cho bền chặt cái địa vị quân chủ của mình mà lại đi cầu khẩn với một nước dân chủ, Trinh này biết chắc việc cầu này chẳng xong nào! Chỉ có bệ hạ ngu dốt chưa từng đọc đến  những lịch sử dân chủ cách mạng của nước Pháp đó thôi.Nếu biết rõ thì chỉ có cúi đầu, đoản hơi, tự lấy làm hổ thẹn, chớ nói gì được nữa.Này hãy coi lúc thế kỷ thứ 18 bên Âu châu, cái quyền quân chủ của nước Pháp lên tới cực điểm, thưởng phạt tự theo ý mình, tự nhận mình là nhà nước, coi nhân dân như tôi mọi,phung phí tiền của như đất bùn, nào sửa sang cung điện, nào chơi bời xa xí, phục sức hoa mỹ, lạy quì tôn nghiêm, có phần lại hơn bệ hạ bây giờ.Song trò đời nếu cùng quá thì phải trở lại là lẽ tự nhiên, vậy cho nên trong lúc bấy giờ đã có những bậc danh nhân nước Pháp như ông Lư Thoa, ông Mạnh Đức Tư Cưu, ông Phúc Lộc Đặc Nhĩ, v.v…cùng nổi lên mà đề xướng cái chủ nghĩa dân quyền, không đầy mười năm mà thế lựcảnh hưởng khắp cả toàn Âu, dân tộc nước Pháp là một dân tộc đi đầu trước nhứt, một người vung cánh tay hô lên, bao nhiêu người hưởng ứng,dầu đến đầu rơi, đứt tay, cũng càng té càng dậy, lại tiếp theo, lại phấn chấn hơn nữa.Vì thế nên mới tấu được khúc khải ca, mà cái đầu vua Louis thứ XVI mới treo cao ở đoạn đầu đài. Bệ hạ cũng nên lấy đó làm gương.

Ngày nay bệ hạ chơi thành Paris, hẳn cũng ngó thấy bên đường có đúc những tượng đồng cao lớn, đó đầu là những bậc anh hùnh hào kiệt đã hy sinh với cái chủ nghĩa dân quyền đấy! Một cái tượng đúc hình một vị nữ thần tay cầm bó đuốc tự do, ánh sáng chói lọi, chiếu khắp ba ngàn thế giới, tức là vị thần dân chủ đó. Phàm trong cõi đời này, ông vua nào vô đạo thì sẽ bị vị thần ấy không dung tha! Bệ hạ đã qua đấy cũng nên bớt chút thì giờ chơi bời, đến viếng những nơi cung điện ở Versaille, thăm cái di tích của ông vua vô đạo ngày trước mà tự xét lấy mình.Từ khi vua Louis chết rồi, nước Pháp đổi ra chính thể dân chủ, nghị viện do dân cử lên, bao nhiêu những quyền lập pháp, hành chánh, cùng cất đặt các quan đều do viện ấy cả.Tới nay cái chính thể quân chủ chuyên chế đã hầu tuyệt tích ở trên thế giới này, mà nhân loại còn được hưởng cái hạnh phúc tự do là đều do ở cái công lưu huyết của dân tộc Pháp cả đấy! Bệ hạ sao không thương thuyết với quan thuộc địa đại thần mà đi chơi chỗ cung điện Bao Bông, cho được thấy cái khí tượng bình đẳng, tự do của một quốc dân cộng hòa so sánh với cái chính thể chuyên chế hắc ám của nước ta hơn ngàn năm nay, rồi mới biết cái dân quyền chủ nghĩa khác nào thần thánh không thể nào xâm phạm được, sau này nó sẽ bồng bồng bột bột như mặt trời lên cao soi sáng khắp thế gian, mà cái chính thể quân chủ kia sẽ bị như chuột lủi, chó chạy, không còn biết ẩn núp vào đâu được nữa, đế ngày nay thế giới đã tặng cho dân tộc Pháp một cái huy hiệu là ” mẹ dân quyền”.

Ấy cái danh dự của nước Pháp, dân Pháp như thế, vậy mà ngay nay bệ hạ toan đem mấy trăm rương châu báu kia giá đáng bao nhiêu mà dám mong thi hành cái kế hoạch tiền tài ám nhãn cả một dân tộc văn minh, nghịch cái phong trào của thế giới, trái cả công lý của nhân đạo, nhơ nhuốc cả cái vinh quang của quốc dân, để mong nắm chặt cái vận mạng quân chủ chuyên chế của mình, thì còn mặt mũi nào đối với thế giới, vạn quốc nữa! Đó có phải là bệ hạ tự mình khinh lấy mình không? Cái công cuộc của bệ hạ mưu định trong chuyến đi này hẳn là thất bại đã đành rồi, nhưng chỉ tiếc cho sáu, bảy triệu bạc mồ hôi nước mắt của quốc dân và cái kho bửu tàng vô giá của nước nhà mấy trăm năm, ngày nay bệ hạ liệng theo giòng nước biển Tây mà trôi đi cả. Đó là bảy tội.Trở lên bảy tội đó đều là kể những điều có quan hệ với quốc kế dân sanh.Còn những tội lặt văt khác thì không kể siết, hoặc là những việc không quan hệ gì đến quốc sự, hay việc riêng của một người, nên chẳng sá bàn chi!

Ôi thế giới ngày nay dân trí tiến bộ, một ngày cách xa hàng ngàn dặm, các ông vua ở các nước lập hiến bên Âu Ávài mươi năm trước đây đều đã đem các chính sự lớn nhỏ của nhà nước, hai tay dâng lại cho quốc dân, không dám hé răng một tiếng nào, chỉ mong sao cái địa vị mình không phải trụt xuống vực sâu hang thẳm đã cho là hạnh phúc lắm rồi. Vậy mà đối với quốc dân vẫn chưa được yên nào, họ vẫn chực đuổi cút đi để tới mãi cái chủ nghĩa bình dân mới là khoái! Vậy nên tự nay trở về sau, trong thế giới này còn ông vua nào đứng lại được nữa cũng chẳng qua như lúc nước xuống, không bao lâu sẽ bị cuốn hết ra ngoài biển. Chẳng lựa là người trí giả cũng đã thấy rõ rồi. Không nói đâu xa,nói ngay trong cái thời kỳ Âu Chiến đây, bị quốc dân giết cùng đuổi đi cũng có đến 18 vị vương, và 3 vị hoàng đế. Bệ hạ là kẻ dốt nát, tự cao tự đại trong xó nhà, nên không nghe biết đấy.Nước ta xưa nay chính thể do tay một ông vua cầm, quan lại hiền hay ngu, chính trị phải hay quấy, quốc dân không được phép hỏi đến, như trên kia tôi đã nói kỹ rồi, tới nay thế nước ngày càng hèn yếu thêm mãi, đến nỗi không còn được kể vào là một nước ở trên thế giới này được nữa. Nay hãy ngó quanh các nước trong vùng Đông Á như nước Tàu nước Nhật không kể đến rồi. Ngay đến nước Xiêm xưa kia vẫn thần phục mình, mà ngày nay đã nghiễm nhiên đứng vào hành bình đẳng với các nước. Còn nước ta thì sao?

 Ví sớm biết tỉnh ngộ, vài mươi năm trước đây, nhân nương náu ở dưới tay người Pháp, mau mau thoát ly cái dây trói chuyên chế, bài trừ cái nọc hại quan lại trộm cướp. Công thương làm sao cho phát đạt, nông lợi làm sao cho chấn hưng, thì dân ta có đâu đến nỗi như ngày nay! Đến nỗi như ngày nay đó là tội ở ai?Không những cái ông vua hiện tại bây giờ phải mang lấy trách cứ, mà cả đến những ông vua trở về trước cũng không trốn khỏi cái công luận búa rìu của quốc dân gia vào nữa. Ôi cái phong trào ở ngoài thế giới như thế, mà cái tình thế ở trong quốc dân như kia, cái ngai vàng của bệ hạ chẳng khác gì trứng để đầu đẳng, thiệt có như câu vua Hiến Đế nhà Hán nói rằng:” Cái mạng của trẫm không biết ở ngày nào!” Cái mạng của bệ hạ ngày nay cũng như vậy.Mà bệ hạ còn ngu muội không biết gì nên tự coi mình như thần thánh. Dân oán không biết, ai nói không nghe, thiệt là nghịch thời thế tái nhâm tâm, toan đem cái tro tàn chuyên chế, đốt tan cái dân trí đã tích tụ lâu ngày, vét hết báu nước, thâu sạch của dân, quên cái khổ muôn người, toan sự vui sướng riêng một mình.

Ôi đất nước VN này có phải của riêng nhà bệ hạ đâu! Bọn quan lại rút của dân đã chán rồi, bệ hạ lại đào khoét thêm vào : Máu mủ dân VN chưa hết, nên bệ hạ còn hút cho đã nữa phải không? Cái danh hiệu của nước VN này còn chưa được nhơ nhớp, nên bệ hạ phài làm cho xấu thêm, để người ngoại quốc trông vào chê cười khi thị nữa phải không?Ôi nước ta có tội gì mà phải chịu cái nghịch báo ấy? Dân ta có tội gì mà gặp cái thứ vua quỉ ấy?Nếu không tìm cách trừ bỏ đi thì cũng đến chết theo với loài yêu quái ấy mà thôi. Trinh này viết đến đây thì bút đã cùn rồi, tay đã mỏi rồi, giấy đã hết rồi, mực đã cạn rồi, mà còn muốn nói chưa dứt lời.Những điều của Trinh  bày tỏ ra đó, chẳng phải công kích riêng một mình bệ hạ đâu, chính là công kích đứa hôn quân đó. Mạnh Tử có nói rằng:” Tôi có muốn nói nhiều đâu, cực chẳng đã nên phải nói đó thôi!”Ấy cái tâm sự của Trinh này cũng như thế đó. Bệ hạ nếu còn một chút thiên lươngmà biết hối ngộ ra, biết tin rằng quân quyền không thể cậy được, dân quyền không thể đoạt được thì hãy mau mau quay đầu lại mà thoái vị ngay đi, đem chính quyền trao trả lại cho quốc dân để quốc dân được trực tiếp ngay với chính phủ Pháp mà làm công việc, để mưu sự ích lợi sau này.Vậy, may ra quốc dân còn thương cái lòng mà tha cái tội đi, ấy là cái kề sách của bệ hạ ngày nay không còn gì hơn nữa.

Chớ ví bằng thói cũ không chừa, choán cái ngôi chí tôn, ra cái oai chuyên chếhãm chím quốc dân xuống vực sâu hang thẳm kiếp kiếp đời đời, thì Trinh này sẽ bố cáo với quốc dân và thương thuyết với chính phủ Pháp, lãnh mạng hai mươi lăm triệu đồng bào VN, cùng với bệ hạ tuyên chiến một trận kịch liệt, hễ cái ngày nào đầu Trinh này rớt xuống đất tức là cái ngày quân quyền của bệ hạ chìm xuống đáy sâu, kẻo lại trách rằng Trinh không bảo trước.Bức thơ này một bản viết bằng Hán Văn gửi cho bệ hạ, ngoài còn dịch ra chữ Pháp để đăng lên các báo, và phát đơn ra để cầu người Pháp công đoán.Một là Trinh này đối cùng bệ hạ đã đoạn tuyệt hẳn, không còn một chút quan hệ gì, chỉ đứng vào cái địa vị đối đãi mà thôi, cho nên bức thơ này không phải” dâng lên” cho bệ hạ, mà chính là ” gửi cho”. Hai chữ bệ hạ mà tôi dùng đây, chẳng qua là cái tiếng xưng hô đã quen trong Hán Văn đó thôi.Một là Trinh vì vốn người theo Khổng giáo, nên không theo cái lễ phép chuyên chế đặt ra từ đời Tần Thủy Hoàng trở về sau, cái tên húy của nhà vua không dám nói động đến, nước Tàu nước  Nhật đã bỏ lâu rồi, chỉ còn có nước Nam đó thôi, ngày nay Trinh này đề thư cứ gửi ngay cho ” Bửu Đảo” là cái tên húy của bệ hạ, để tỏ ý phản đối

.Marseille, ngày 15.7. 1922

PHAN CHU TRINH 



Bài khác
01.05.2010 13:43 - BÀI 4. “ tiếp theo kỳ trước”_ LỮ GIANG VIẾT VỀ PHẠM XUÂN ẨN TRONG KHI CHƯA TỪNG BIẾT MẶT VÀ CHẲNG BIẾT TÍ GÌ VỀ TƯỚNG ĐIỆP VIÊN NGOẠI HẠNG NÀY
01.05.2010 12:50 - HẰNG NĂM CHÚNG TA TỔ CHỨC “ NGÀY QUỐC HẬN” ĐỂ LÀM GÌ?
28.04.2010 10:40 - BẬT MÍ VỤ TT. THIỆU LÉN ĐI ĐÊM VỚI MTDTGPMN MONG SỐNG LÂU, GIÀU BỀN VÀ TIẾP TỤC CHIA CHÁC MÁU XƯƠNG CỦA DÂN TỘC!
27.04.2010 08:03 - ”PHẢN PHÁO TRẬT LẤT” CỦA LỮ GIANG HAY ” THẰNG GÙ TỰ LẬT TẨY SỬ SẠO GIA” (Tiếp theo Bài 3)
16.04.2010 09:50 - ”PHẢN PHÁO TRẬT LẤT” CỦA LỮ GIANG HAY ” THẰNG GÙ TỰ LẬT TẨY SỬ SẠO GIA” (Bài 3)

Chỉ Thành viên mới được gửi bài và nhận xét.
Người gửi hoàn toàn chịu trách nhiệm về bài viết của mình!
Đăng Nhập
Tên thành viên:

Mật mã:

Nhớ Đăng-Nhập



Quên mật khẩu?

ĐĂNG KÝ thành viên!
DVN - Giờ
Ai đang Online
10 người đang xem (9 người đang xem chủ đề: Chuyên đề)

Thành viên: 0
Khách: 10

xem tiếp...
Counter
Hôm nay: 263263263
Hôm qua: 2156215621562156
Total: 845474845474845474845474845474845474
Việt Nam TV Online
Tìm kiếm
BBC
RFA Radio
RFI Radio
copyright (c) 2007-2008 Đặng Văn Nhâm All right reserved