Welcome Dang-Van-Nham Website
www.dangvannham.com Ï¿ ޤ󤫡  
Đặng Văn Nhâm
Web Translator
View web pages in other languages:
Video ngẫu nhiên
Bài yêu thích hôm nay

Hôm nay chưa có nhận xét.

Góc nhìn
Bài ngẫu nhiên
Gửi người quen
Võ thuật
Chuyện đề: Danh mục chủ đề
-Kiến trúc : KIẾN TRÚC VĂN MIẾU VIỆT NAM
Đăng bởi DangHanhThien đăng ngày 02.02.2008 15:30 (1756 lần xem)

KIẾN TRÚC VĂN MIẾU VIỆT NAM

Open in new windowTừ Quyên
ĐẶNG-VĂN-NHÂM

(cấm trích đoạn hay in lại từng phần, nếu không có phép của tác giả)

Nhân ngày giỗ ĐỨC KHỔNG TỬ 28-9-57, tức 5 tháng 8 năm Đinh-Dậu, tôi viết bài này để cống hiến một phần nhỏ bé vào công trình xây dựng nền văn học cổ truyền của dân tộc VN.



Đền thờ Đức Khổng Tử ở Việt-Nam


Ở Việt-Nam có hai đền thờ Khổng-Tử: Văn-Miếu Hà-nội và Văn-Miếu Huế.
Văn –Miếu Huế còn có tên nữa là Thánh-Miếu do Vua Gia-Long dựng lên năm 1808, cách Chùa Thiên-Mụ độ chừng 300 thước.
Văn –Miếu Hà-Nội, có thuyết cho rằng , do ông Sĩ-Nhiếp đã dựng lên trong thời kỳ đô-hộ xứ ta, vào khoảng năm 187-226 sau T.C. Nhưng xét trên phương diện văn học,và sự nghiên cứu của tôi, Văn-Miếu tỏ ra đã được dựng lên dưới niên hiệu Thần-Vũ ( 1070 ) nhà Hậu Lý, do Thái Sư Tô-Hiến-Thành hưng công. Vị trí Văn-Miếu nằm trên phố Sinh-Từ, thuộc phía Tây Nam thành phố Hà-Nội, tức làng Minh-Giám , huyện Thọ-Xương cũ. Văn-Miếu đối diện với Võ-Miếu, đền thờ quan Vũ-Đế, một vị đại anh hùng thời Tam-quốc ( 221-264 sau T.C. ).


Ngày xưa, Văn-Miếu đã từng được dùng làm Quốc-Tử-Giám, nơi dành riêng cho con các quan học . Vì thế người ta còn gọi Văn-Miếu Hà-Nội là nhà Giám nữa.

Văn Miếu là đền thờ Khổng-Phu-Tử, một vị đại hiền triết Trung-Hoa và của cả Á-Đông , cùng với những vị môn đệ xuất săc nhất của Ngài là: Tứ-Phối, Thất thập nhị hiền ( 72 ông hiền ) và 120 vị hiền nhân quân tử khác.

Ngoài ra, ở các nơi phủ, huyện, làng mạc Việt-Nam , chỗ nào cũng có lập đền thờ, gọi là Văn-Chỉ hay Từ-Chỉ.

Văn-Chỉ là đền thờ ở các phủ, huyện.

Từ-Chỉ là đền thờ ở các làng, tổng.

Văn-Chỉ và Từ-Chỉ là những cái đàn lộ thiên, sơn trắng, xây trên một gò đất cao, phong cảnh thanh nhã, êm đềm.

Văn-Chỉ và Từ-Chỉ chẳng những thờ các vị Thánh nho như đã kể trên, mà lại còn thờ luôn cả các vị khoa hoạn nổi danh trong nước như ông Chu-Văn-An , hay các vị có công với nền Nho học nước ta , như các ông Nhâm-Diên, Sĩ-Nhiếp v.v…

Mỗi năm, Xuân Thu hai kỳ, ở Kinh-đô hay ở tỉnh, thành , các quan làm lễ rất trọng thể.

Có khi chính nhà Vua thân chinh hành lễ tại Văn-Miếu, gọi là Thích-điện .

Cũng trong những kỳ này, ở hàng huyện, hàng tổng , hàng xã, các nhà học thức trong vùng cũng họp nhau lại làm lễ tế Thánh và bàn luận văn học. Nếu năm nào có khoa thi , thì tất cả sĩ tử trong vùng họp nhau lại làm lễ kỳ khoa rất lớn lao, trọng thể.

Những nét đại cương về kiến trúc của Văn-Miếu Hà-Nội tương tợ như kiểu đền thờ Khổng-Tử ở quê hương Ngài, thuộc làng Xương Bình , huyện Khúc-Phụ, nước Lỗ, nay thuộc phủ Duyên-Châu. Tỉnh Sơn-Đông. Mặc dù diện tích Văn-Miếu Hà-Nội đã được coi la vĩ đại ở Việt-Nam, nhưng vẫn không thể so sánh với tòa đền Khúc-Phụ nguy nga, đồ sộ ở bên Tàu.

Đồ án Đền Văn-Miếu Hà-Nội kiến trúc theo hình bình hành, bề ngang đo được 75 thước, bề dài đo được 350 thước . Chung quanh có tường cao bao phủ rấy uy nghiêm. Bên trong ,Văn Miếu có tường ngăn ra làm 5 đợt cách biệt và có 5 lần cửa chính :

- Cửa thứ nhất có tam quan ở mặt đường Sinh từ.

- Cửa thứ hai là cửa Đại-Trung-Môn. Hai bên có hai cửa nhỏ gọi là Đại-Tài môn và Thành-Đức môn.

- Cửa thứ ba là Khuê-Văn các , bên phải có cửa nhỏ gọi là Cúc-Văn, bên trái gọi là Bi-Văn.

- Cửa thứ tư là Đại-Thành môn. Bên trái có cửa nhỏ gọi là Ngọc-Trần , bên phải gọi là Kim-Thanh.

- Cuối cùng là cửa hậu ăn thông vào sân sau. Bên phải có một cửa hông gọi là Đông – môn.

Đằng trước tam quan Văn-Miếu còn có bốn cột trụ quan xây gạch.

Từ cửa chính có gác tam quan vào đến cửa Đại trung, người ra phải qua một cái sân cỏ lớn trống trải . Vào đến Đại - trung - môn , người ta lại phải qua một lần sân rộng , lớn nữa. Cuối sân này có một tòa đền cao xây trên những bậc gạch , gọi là đền Khuê-văn các.

Qua Khuê-văn các, người ta vào đến sân thạch bia, tức trung tâm Văn-Miếu. Giữa sân có một giếng lớn , vuông vức, gọi là Thiên - Quang tỉnh . Hai bên cạnh giếng, phía Đông và phía Tây, có hai ngôi đền thờ để hàng năm vào những kỳ tế lễ, các thầy tư tế đến dâng hương , tưởng niệm các bậc Thánh hiền . Hai bên cạnh mỗi ngôi đền có một hàng thạch bia , gồm tất cả 82 tấm đã dựng lên từ đời nhà Lê ( 1428-1789 ), trên rùa đá to lớn .

Trên thạch bia có ghi rõ ngày tháng những kỳ thi do các triều-đình tổ chức , với danh sách quê quán 1295 vị Tiến-sĩ đã chiếm bảng vàng trong các kỳ thi ấy.

Trong số 82 tấm thạch bia đó, người ta thấy tấm cũ nhất đề năm 1484 và tấm mới nhất đề năm 1779..
Qua khỏi sân thạch bia , người ta đến cửa Đại-thành . Hai bên có hai dẫy đều thờ những môn đệ của Khổng-Tử : một về phía Đông, một về phía Tây. Tất cả là 72 vị hiền ( thất thập nhị hiền ). Cuối hai dẫy này, ngay chính giữa sân có một tòa nhà tám mái nguy nga, đồ sộ, nằm ngang , tạo thành hình một chữ U ngược.( ).

Tòa nhà tám mái này có 40 cột gỗ to lớn, sơn son thiếp vàng lộng lẫy và ngăn ra làm hai ngôi trước sau: ngôi trước gọi là Văn-Miếu, chính giữa có đặt bàn thờ Khổng-Tử. Hai bên bàn có bày những hạc thờ đậu trên lưng rùa. Ngôi sau tiếp cận với ngôi trước , gọi là Đại-thành điện . Giữa Đại-thành điện, trên một bực cao có kê một cái ngai sơn son thiếp vàng lộng lẫy, đặt bài vị thờ Khổng-Tử. Hai bên ngai , có hai hàng bài vị thờ bốn vị đệ nhất môn đệ của Khổng-Tử, gọi là Tứ-Phối, gồm các ông: Nhan-Uyên, Tử-Tư ( cháu nội Khổng-Tử ), Tăng-Sâm và Mạnh-Kha. Sau hàng bài vị Tứ-phối đến những hàng bài vị của thất thập nhị hiền .

Sau Đại-Thành điện có một cửa hậu ăn thông vào sân sau, tức sân chót của Văn-Miếu, gọi là đàn Xã-tắc. Trong sân đàn, phía trái hướng tây, có một ngôi miễu nhỏ thờ thổ thần sở tại, và bốn nghiên mực lớn bằng đá, với hai dẫy nhà đấu mặt nhau : dẫy bên trái dành cho những người thủ đền và gia quyến trú ngụ để giữ gìn Văn-Miếu ; dẫy bên phải là chỗ ngụ của các thầy tư tế.

Cuối sân đàn Xã-Tắc có một ngôi đền rộng lớn thờ song thân khổng Tử và những bậc sinh thành ra tứ phối, gọi là Khải Thành điện. Sau Khải Thành điện là một khu vườn rộng rãi, thanh quang.

Tất cả các ngôi đền thờ trong Văn Miếu, dù lớn nhỏ đều kiến trúc tương tự nhau ; duy chỉ khác kích thước rộng hẹp , hay những vật dụng trưng bày trong nội điện mà thôi.

Xét về trang trí, sườn nhà, kèo, cột xà ngang, xà dọc trong Văn Miếu, đền nào cũng giống nhau với những mẫu trang trí cố định như : tứ linh, tứ quí.
Hiện nay, vì những trùng tu liên tiếp từ đời nọ đến đời kia (vào khoảng năm 1428 đến 1433, vua Lê -Thái-Tổ có cho tu bổ lại nhiều lần) đã làm cho Văn Miếu thay đổi rất nhiều, không còn cái hình nguyên bản của thời kiến tạo nữa.

Từ Quyên
ĐẶNG VĂN NHÂM
Nguyên hội viên HỘI KHẢO CỨU ĐÔNG DƯƠNG(Socíeté des Études Indochinoises) [1953-1975]




Bài khác
01.05.2010 13:43 - BÀI 4. “ tiếp theo kỳ trước”_ LỮ GIANG VIẾT VỀ PHẠM XUÂN ẨN TRONG KHI CHƯA TỪNG BIẾT MẶT VÀ CHẲNG BIẾT TÍ GÌ VỀ TƯỚNG ĐIỆP VIÊN NGOẠI HẠNG NÀY
01.05.2010 12:50 - HẰNG NĂM CHÚNG TA TỔ CHỨC “ NGÀY QUỐC HẬN” ĐỂ LÀM GÌ?
28.04.2010 10:40 - BẬT MÍ VỤ TT. THIỆU LÉN ĐI ĐÊM VỚI MTDTGPMN MONG SỐNG LÂU, GIÀU BỀN VÀ TIẾP TỤC CHIA CHÁC MÁU XƯƠNG CỦA DÂN TỘC!
27.04.2010 08:03 - ”PHẢN PHÁO TRẬT LẤT” CỦA LỮ GIANG HAY ” THẰNG GÙ TỰ LẬT TẨY SỬ SẠO GIA” (Tiếp theo Bài 3)
16.04.2010 09:50 - ”PHẢN PHÁO TRẬT LẤT” CỦA LỮ GIANG HAY ” THẰNG GÙ TỰ LẬT TẨY SỬ SẠO GIA” (Bài 3)

Chỉ Thành viên mới được gửi bài và nhận xét.
Người gửi hoàn toàn chịu trách nhiệm về bài viết của mình!
Đăng Nhập
Tên thành viên:

Mật mã:

Nhớ Đăng-Nhập



Quên mật khẩu?

ĐĂNG KÝ thành viên!
DVN - Giờ
Ai đang Online
5 người đang xem (4 người đang xem chủ đề: Chuyên đề)

Thành viên: 0
Khách: 5

xem tiếp...
Counter
Hôm nay: 428428428
Hôm qua: 2156215621562156
Total: 845639845639845639845639845639845639
Việt Nam TV Online
Tìm kiếm
BBC
RFA Radio
RFI Radio
copyright (c) 2007-2008 Đặng Văn Nhâm All right reserved